Clascoterone %5 (Breezula): Yeni Faz 3 Sonuçları Bize Gerçekte Ne Söylüyor?

Erkek tipi saç dökülmesi (androjenetik alopesi), dünya genelinde milyonlarca erkeği etkileyen ve özgüven ile yaşam kalitesi üzerinde belirgin etkileri olan kronik bir durumdur. On yıllardır kanıta dayalı medikal tedaviler büyük ölçüde iki temel sütun etrafında şekillenmiştir: topikal minoksidil ve finasterid ile dutasterid gibi oral 5-alfa redüktaz inhibitörleri. Hem hastalar hem de hekimler, bu alana gerçekten yeni bir etki mekanizmasının girmesini uzun süredir beklemektedir.

2025’in sonlarında, İrlanda merkezli Cosmo Pharmaceuticals, erkek tipi saç dökülmesi için geliştirilen klaskoteron %5 topikal solüsyon ile yürütülen iki büyük Faz 3 klinik çalışmanın (SCALP-1 ve SCALP-2) altı aylık “topline” sonuçlarını açıkladı. Bu gelişme, yaklaşık 30 yıldır bu alandaki en önemli yeni ilaç gelişmelerinden biri olarak tanımlandı.

Ancak şu noktanın özellikle vurgulanması gerekir: Bu ürün halen bir araştırma aşamasındaki ilaç adayıdır. Erkek tipi saç dökülmesi için hiçbir ülkede pazarlama onayı bulunmamaktadır. Şu ana kadar elde edilen veriler özet niteliğindedir; ayrıntılı bilimsel yayınlar, uzun dönem güvenlik sonuçları ve düzenleyici otoritelerin kararları henüz açıklanmamıştır. Bu makalenin amacı, mevcut bilgileri tıbbi açıdan temkinli ve eğitici bir çerçevede özetlemektir.

Clascoterone (Breezula) Nedir?

Clascoterone, bilimsel adıyla cortexolone 17α-propionate (CB-03-01), steroid yapıda bir topikal androjen reseptör (AR) antagonistidir. Basitçe ifade etmek gerekirse, DHT (dihidrotestosteron) üretimini sistemik olarak azaltmak yerine, saçlı deride DHT’nin kıl kökü reseptör düzeyinde lokal olarak bloke edilmesini hedefler.

• Aynı molekülün %1’lik krem formu, Amerika Birleşik Devletleri’nde Winlevi® ticari adıyla akne tedavisi için FDA onayına sahiptir.
• Saç dökülmesi için araştırılan %5’lik topikal solüsyon, geliştirme sürecinde Breezula® adıyla anılmakta ve erkek tipi androjenetik alopesi için Faz 3 klinik geliştirme aşamasındadır.

Topikal uygulama sonrasında ilaç, deride hızla daha inaktif bir metabolite (cortexolone) dönüştürülür. Amaç, sistemik maruziyeti düşük tutmak ve farmakolojik etkinliği saçlı deride yoğunlaştırmaktır. Bu yaklaşımın, teorik olarak sistemik yan etki riskini azaltması beklenmektedir.

Erkek Tipi Saç Dökülmesinde Güncel Standart Tedaviler

Günlük klinik pratikte, erkek tipi saç dökülmesi için bilimsel olarak desteklenen tedaviler üç ana grupta toplanabilir:

1. Topikal Minoksidil

• Kıl kökleri çevresindeki vasküler yapıyı destekler, anajen (büyüme) fazını uzatır ve bazı büyüme faktörlerini artırır.
• DHT yolaklarını doğrudan hedeflemez; temel etkisi saç tel kalınlığı ve yoğunluğunu desteklemektir.

2. Oral 5-Alfa Redüktaz İnhibitörleri (Finasterid, Dutasterid)

• Testosteronun DHT’ye sistemik dönüşümünü azaltırlar.
• Birçok erkekte etkilidirler; ancak bazı bireylerde olası sistemik hormonal yan etkiler konusunda süregelen tartışmalar bulunmaktadır.

3. Saç Ekimi ve Cerrahi Çözümler

• Saç dökülmesinin ileri evrelerinde (Norwood 5–7), tek başına medikal tedavi çoğu zaman yeterli yoğunluğu geri kazandıramaz.
• Bu durumlarda, donör bölgeden alınan kıl köklerinin seyrek veya tamamen açılmış alanlara taşınmasıyla yapılan saç ekimi, kalıcı ve doğal görünümlü bir çözüm sunabilir. Ayrıntılı bilgi için saç ekimi rehberimize göz atabilirsiniz.

Klaskoteron %5 bu endikasyon için onay alırsa, sistemik DHT üretimini değiştirmeden reseptör düzeyinde lokal etki gösteren ilk yaygın topikal anti-androjen olarak bu tedavi yelpazesine yeni bir bileşen eklemiş olacaktır.

SCALP-1 ve SCALP-2 Faz 3 Çalışmaları Nasıl Tasarlandı?

Sponsor firmanın açıklamalarına göre, klaskoteron %5 için yürütülen Faz 3 programı, erkek tipi saç dökülmesinde şimdiye kadar yapılan en büyük topikal tedavi çalışmalarından biridir:

• ABD ve Avrupa’daki merkezlerde yaklaşık 1.465 erkek katılımcı
• Günde iki kez uygulama ile 6 aylık tedavi süresi
• Klaskoteron %5 solüsyon ile taşıyıcı/plasebo solüsyon karşılaştırması
• Randomize, çift kör, taşıyıcı kontrollü tasarım
• Altı aylık etkinlik değerlendirmesinin ötesinde, toplam 12 aylık planlanmış güvenlik takibi

Birincil sonlanım noktaları şunları içermektedir:

1. Hedef Alan Saç Sayısı (TAHC)
   Saçlı deride tanımlı küçük bir hedef alandaki terminal saç sayısındaki değişim (saç/cm²).
2. Hasta Bildirimli Sonuçlar (PRO)
   Katılımcıların saç görünümü ve yoğunluğundaki değişimi kendi algılarına göre değerlendirdikleri anketler.

TAHC ve PRO’nun birlikte kullanılması, hem objektif saç sayımı değişikliklerini hem de bu değişikliklerin hastaya aynada ne kadar anlamlı göründüğünü değerlendirmeyi amaçlar.

Bildirilen Faz 3 Sonuçları Ne Gösteriyor?

Cosmo Pharmaceuticals tarafından açıklanan altı aylık topline verilere göre öne çıkan bulgular şunlardır:

• SCALP-1 ve SCALP-2 çalışmalarının her ikisi de birincil TAHC sonlanım noktasına ulaşmış ve taşıyıcıya kıyasla istatistiksel olarak anlamlı iyileşme göstermiştir.
• Altıncı ayda klaskoteron %5 kollarında:
  • Bir çalışmada plaseboya kıyasla yaklaşık %539 göreceli iyileşme,
  • Diğer çalışmada ise yaklaşık %168 göreceli iyileşme bildirilmiştir.
• Hasta bildirimli sonuçlarda:
  • Bir Faz 3 çalışması PRO skorlarında istatistiksel olarak anlamlı iyileşme göstermiştir,
  • Diğeri pozitif ancak sınırda bir eğilim göstermiş; her iki çalışmanın birlikte analizinde anlamlı PRO faydası saptanmıştır.

Bu yüzdelerin, plaseboya kıyasla göreceli değişimleri ifade ettiği özellikle vurgulanmalıdır. Günlük dilde “beş kat daha fazla saç” şeklinde yorumlanmamalıdır. Mutlak saç kazanımı (saç/cm²) ve klinik görseller, ayrıntılı bilimsel yayınlar açıklandığında daha net değerlendirilebilecektir.

Güvenlik Profili: Şu Ana Kadar Plaseboya Benzer

Faz 3 topline verileri ve klaskoteronun akne tedavisindeki önceki kullanımlarına dayanarak, erken dönem güvenlik profili şu şekilde özetlenebilir:

• Tedaviye bağlı advers olaylar aktif tedavi ve taşıyıcı gruplarda benzer oranlarda bildirilmiştir.
• En sık görülen etkiler, topikal tedavilere özgü hafif lokal cilt reaksiyonlarıdır (kızarıklık, kaşıntı, irritasyon).
• Topline özetlerde sistemik hormonal yan etkilere işaret eden belirgin bir güvenlik sinyali bildirilmemiştir.

Bununla birlikte, yıllar içindeki uzun dönem güvenlik, ancak onay sonrası farmakovijilans çalışmaları ve gerçek yaşam verileriyle netleşebilir.

Klinik Yorum: Bu Sonuçlar Ne Kadar Anlamlı?

Özetle mevcut veriler, klaskoteron %5’in:

• Erkek tipi saç dökülmesi için lokal etkili topikal anti-androjenler sınıfında ciddi bir aday olduğunu,
• Altı aylık tedavi sonunda hedef alan saç sayısında anlamlı artışlar sağladığını,
• Şu ana kadarki bilgiler ışığında iyi tolere edilen bir güvenlik profiline sahip olduğunu göstermektedir.

Buna karşın bazı önemli sorular halen yanıt beklemektedir:

• Mutlak saç kazanımı (saç/cm²) ne düzeydedir?
• Finasterid, dutasterid veya minoksidil ile doğrudan karşılaştırıldığında yeri nedir?
• Farklı hasta profillerinde ve uzun vadede fayda-risk dengesi nasıl şekillenecektir?

Şu aşamada klaskoteronu mevcut standart tedavilerle doğrudan karşılaştıran baş-başa çalışmalar bulunmamaktadır. Bağımsız uzmanlar sonuçları genellikle “umut verici ancak mucizevi değil” şeklinde değerlendirmekte ve etkinliğin orta-yüksek düzeyde olacağını öngörmektedir.

Düzenleyici Durum: Ne Zaman Kullanıma Sunulabilir?

Sponsor firmanın açıklamalarına göre, Faz 3 programının 12 aylık güvenlik takibi tamamlandıktan sonra verilerin bir araya getirilerek ABD FDA ve Avrupa İlaç Ajansı (EMA) nezdinde onay başvurusu yapılması planlanmaktadır.

Mevcut durumda:

• Klaskoteron %5 topikal solüsyon, erkek tipi saç dökülmesi için hiçbir ülkede onaylı değildir.
• Türkiye’de veya başka bir ülkede eczanelerden temin edilebilen onaylı bir AGA formülasyonu bulunmamaktadır.
• Onay süreci ve zamanlaması tamamen ilgili düzenleyici otoritelerin değerlendirmelerine bağlıdır.

Dolayısıyla bu makalede ele alınan ürün, günümüzde androjenetik alopesi için rutin klinik uygulamanın bir parçası olmayan Faz 3 aşamasında bir araştırma ilacıdır.

Onay Alırsa Kimler İçin Uygun Olabilir?

Tüm gerekli uyarılar saklı kalmak kaydıyla ve yalnızca mevcut verilerin teorik yorumuna dayanarak, klaskoteron %5 onay alması halinde özellikle şu gruplar için anlamlı olabilir:

• Hafif-orta derecede androjenetik alopesi olan erkekler,
• Özellikle orta saçlı deri ve tepe (vertex) bölgesindeki yoğunluğu korumak ve artırmak isteyenler,
• Olası hormonal yan etkiler nedeniyle sistemik 5-alfa redüktaz inhibitörlerini kullanmakta tereddüt eden hastalar,
• Saç dökülmesi henüz ileri evrede olmayan, güçlü donör alanlara sahip bireyler.

İleri evre saç dökülmesinde, klaskoteron — minoksidil veya finasterid gibi — olmayan kıl köklerini oluşturamaz. Geniş, tamamen açılmış alanları tek başına kapatması beklenmez. Bu tip durumlarda saç ekimi temel cerrahi çözüm olmaya devam ederken, medikal tedaviler mevcut saçların korunmasını ve kalitesinin artırılmasını hedefler. Yöntemlerin birlikte nasıl konumlandığına dair daha kapsamlı bir değerlendirme için saç ekimi yöntemleri yazımıza göz atabilirsiniz.

Hair of Istanbul Yaklaşımı: Medikal Tedavi ve Saç Ekiminin Birlikte Kullanımı

Hair of Istanbul’da her yeni tedavi adayını şu kriterler çerçevesinde değerlendiriyoruz:

• Bilimsel verilerin kalitesi ve olgunluğu,
• Güvenlik profili ve uzun vadede bilinmeyenler,
• Gerçekçi hasta beklentileri.

Klaskoteron %5 topikal solüsyon, teorik olarak erkek tipi saç dökülmesi için heyecan verici bir adaydır. Ancak bugün itibarıyla hâlâ deneysel bir molekül olup, bu endikasyon için hiçbir merkezde standart bir tedavi değildir.

Genel yaklaşımımız:

• Onaylı ve kanıta dayalı tedavileri (minoksidil, finasterid/dutasterid ve destekleyici protokoller) kişiye özel bir medikal plan içinde kullanmak,
• Gerektiğinde saç ekimini devreye alarak cerrahi ve medikal tedavileri birbirini tamamlayan araçlar olarak konumlandırmak,
• Klaskoteron gibi yeni tedavileri yakından izlemek ve ancak resmî onay alıp güçlü gerçek yaşam verileriyle desteklendikten sonra klinik pratiğe entegre etmektir.

Her hastanın saç dökülme paterni, donör kapasitesi ve genel sağlık durumu farklıdır. Bu nedenle medikal ve cerrahi seçenekler her zaman bireysel bir değerlendirme sonrası planlanmalıdır.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi danışmanlığın yerini almaz. Tanı ve tedavi kararları mutlaka yetkili bir hekim tarafından verilmelidir.

Dış kaynak: Yukarıda özetlenen Faz 3 topline verileri, Cosmo Pharmaceuticals tarafından yayımlanan resmî duyuruya dayanmaktadır. Kurumsal özet metni buradan inceleyebilirsiniz:
Cosmo Pharmaceuticals Faz III